نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه زیست شناسی دریا، دانشکده علوم دریایی، دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار، چابهار، ایران.

چکیده

دریای مکران همواره تحت تأثیر جریانات مانسون تابستانه و زمستانه بوده و این پدیده یک عامل تنش ­زای طبیعی برای گونه­ های ساکن در بوم سامانه آبی از جمله نرم تنان دوکفه ­ای به شمار می­ رود. در بررسی اثر مانسون زمستانه بر تراکم دو کفه ای های زیر جزر و مدی سواحل شمالی مکران، نمونه برداری از رسوبات سه منطقه رمین ، بریس و پسابندر، در مجموع 10 ایستگاه، با در نظر گرفتن دوره های زمانی مانسون زمستانه در1396صورت گرفت. شفافیت، شوری، اسیدیته، دما، مواد آلی و دانه بندی بستر هر ایستگاه جهت بررسی ارتباطشان با تراکم به دست آمد که در میان فاکتورها فقط دما، در دوره مانسون به طور معنی ­داری کمتر از پس مانسون و پیش مانسون بوده‌است­(P<0.05). در این پژوهش 10­گونه شناسایی شد که گونه Donax scalpellum با 37/13 درصد بیشترین و گونه Trisidos tortuosa با 98/3 درصد کمترین فراوانی را داشتند. جمعیّت دوکفه ­ای ­ها در پس مانسون، با فراوانی 17/46 درصد­(میانگین 14/23±713 فرد بر مترمربع) پیش مانسون، با فراوانی 27 درصد­(میانگین12/25 ± 413 فرد بر مترمربع) و دوره مانسون، با فراوانی 26 درصد­(میانگین 34/13± 413 فرد بر مترمربع) محاسبه شد. منطقه پسابندر  با میانگین 2/28± 63 فرد بر مترمربع دارای بالاترین میزان تراکم نسبت به مناطق بریس­(7/17± 43) و رمین­(37/19± 44) بوده‌است و میان ایستگاه­ها اختلاف معنی ­داری به‌دست آمد(P<0.05). همبستگی مثبت معنی داری میان سیلت-ماسه و دما با تراکم مشاهده شد؛ ولی بین سایر فاکتورهای محیط و مواد آلی با تراکم، رابطه معنی ­داری مشاهده‌نشد(P>0.05). عوامل مختلفی به عنوان پارامترهای کنترل کنندۀ فراوانی و گسترش اجتماعات دوکفه­ ای مناطق و ایستگاه ­های مختلف مطالعاتی در محدوده آب­ های ساحلی شمالی مکران محسوب‌می­ شوند که از جمله­ ی آنها، می ­توان فاکتورهای دما، اندازه ذرات رسوب و نوع بستر، مواد آلی و مغذی، مانسون را نام برد که بیشترین تاثیر در تراکم دوکفه ­ای ­ها دارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات