انجمن علوم و فنون دریایی مجله علوم و فنون دریایی 2008-8965 مقالات آماده انتشار 2024 05 28 Detection the effect of climate change on the discharge of the jarahi River using non-parametric trend analysis models آشکارسازی تأثیر تغییر اقلیم بر دبی رودخانه جراحی با استفاده از مدل‌های تحلیل روند ناپارامتریک 196986 10.22113/jmst.2023.389791.2518 FA ندا سامری گروه زمین شناسی دریایی، دانشکده منابع طبیعی دریا، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، خرمشهر، ایران. هیوا علمی زاده گروه زمین‌شناسی دریایی، دانشکده منابع طبیعی دریا، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، خرمشهر، ایران. Journal Article 2023 03 13 Climate change is currently one of the most important environmental challenges in the world today. In recent years, climatic fluctuations, especially its impact on the Earth's water resources, has received much attention. This study seeks to investigate and detect fluctuations and possible trends in jarahi river discharge, using nonparametric trend analysis models including two methods of non-parametric Mann-Kendall test and Sen’s Slop Estimator model during last 52 years (1347-1397). After revealing the presence or absence of the trend, the relationship between the flow time trend of the mentioned rivers with the precipitation values and the surface temperature of the basin is investigated and analyzed. The results indicated that during the winter months of January to March, the monthly Jarahi River discharge had a significant decreasing trend. The decreasing trend of Jarahi River discharge in these months has been between 1 to 3.5 cubic meters per second. In the autumn months, as in the summer season, a decreasing trend was observed in the Jarahi River discharge and as correlation matrix showed, in the two seasons of autumn and winter, a significant and direct relationship was observed between the precipitation values of these seasons and the seasonal discharge of Jarahi River. In winter, the correlation coefficient between the discharge of Jarahi River and rainfall recorded in Kegar and Mashrageh stations was equal to 0.55%, which is a direct and significant relationship between discharge and rainfall in this season. Shown. The correlation coefficient between the rainfall of the jarahi basin and the recorded discharge of the jarahi river was equal to 0.30, which was significant at the confidence level of 0.95 (P_value = 0.05) (Sig = 0.011). تغییر اقلیم در حال حاضر یکی از مهم‌ترین چالش‌های محیطی در جهان امروز است که در سال‌های اخیر به ویژه تأثیر آن بر روی منابع آبی کره زمین بسیار مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش به دنبال بررسی و آشکارسازی نوسانات و روندهای احتمالی دبی رودخانه جراحی در حوضه جراحی-زهره، با استفاده از مدل‌های تحلیل روند ناپارامتریک شامل دو روش آزمون ناپارامتریک من- کندال و مدل تخمینگر شیب Sen، در بازه زمانی 52 ساله (1347-1399) می‌باشد. در این راستا بعد از آشکارسازی وجود یا عدم وجود روند، اقدام به بررسی و تحلیل ارتباط بین روند سری زمانی دبی رودخانه‌های مذکور با مقادیر بارش و دمای سطح حوضه گردید. نتایج حاصل نشان می‌دهد که طی ماه‌های زمستان یعنی ژانویه تا مارس، دبی ماهانه رودخانه جراحی روند کاهشی معنی‌داری را طی نموده و روند کاهشی دبی رودخانه جراحی در این ماه‌ها، بین 1 تا 3/5 مترمکعب در ثانیه بوده است. در ماه‌های فصل پاییز نیز همانند فصل تابستان روند کاهشی در دبی رودخانه جراحی آشکار شده و بر اساس ماتریس همبستگی در دو فصل پاییز و زمستان ارتباط معنی‌دار و مستقیمی بین مقادیر بارش این فصل ها و دبی فصلی رودخانه جراحی دیده شده است. در فصل زمستان نیز ضریب همبستگی بین دبی رودخانه جراحی و بارش ثبت شده در دو ایستگاه کگر و مشراگه برابر 0/55 درصد بوده که ارتباط مستقیم و معنی‌دار بین دبی و بارش را در این فصل نشان داده است. مطابق نتایج ضریب همبستگی بین بارش سطح حوضه جراحی-زهره و دبی ثبت شده رودخانه جراحی، برابر 0/30 بوده که این ضریب همبستگی در سطح اطمینان 0/95 (P-value=0.05) معنی‌دار بوده می‌باشد (Sig=0.011).